NMBS blijft haar energieverbruik beperken en voert de inspanningen verder op
Via eco-driving, energiezuiniger parkeren, performanter materieel en de optimalisatie van de verwarmde ruimtes dringt NMBS haar energieverbruik terug. Al deze acties zijn essentieel om de klimaatuitdaging en de huidige uitdagingen het hoofd te bieden.
Met een jaarlijks verbruik van 1.078 GWh in 2025 is NMBS de grootste elektriciteitsverbruiker van België. Daarmee vertegenwoordigt ze iets meer dan 1% van het totale verbruik van het land, ongeveer vergelijkbaar met het jaarlijkse verbruik van een stad als Namen of Mechelen.
In een globale context die wordt gekenmerkt door instabiliteit en spanningen op de energiemarkt, zijn acties die een verantwoord energieverbruik stimuleren meer dan ooit noodzakelijk.
Duurzaamheid zit in het DNA van NMBS en daarom is de verlaging van het energieverbruik dan ook als doelstelling opgenomen in het Openbaredienstcontract 2023-2032 dat werd gesloten met de Belgische staat. NMBS verbindt zich ertoe 10% minder tractie-energie te verbruiken over de periode 2023-2032, en het energieverbruik van haar gesloten gebouwen met 40% terug te dringen (ten opzichte van 2005).
Hoewel de trein het energiezuinigste vervoermiddel is, vertegenwoordigt het verkeer van de 3.800 dagelijkse treinen bijna 80% van het energieverbruik van de onderneming. NMBS wil het treinverkeer energiezuiniger maken en zet daarbij in op eco-driving, een rijstijl waarbij optrekken en remmen beperkt wordt door de rijsnelheid te optimaliseren.
De juiste snelheid nu in realtime berekend
Het is niet nodig om voortdurend met de maximale snelheid te rijden om op tijd op de bestemming aan te komen. Door een optimale snelheid aan te houden, bespaart de treinbestuurder energie zonder de stiptheid in het gedrang te brengen. Deze aanbevolen snelheid wordt in realtime berekend op basis van de dienstregeling van de trein, de kenmerken van het traject en de toestand van het net. Die berekende snelheid wordt weergegeven op de ‘eDrive’ van de bestuurder, een tablet die hem tijdens de hele rit begeleidt en helpt om de energieprestaties van zijn rijstijl te verbeteren.
De treinbestuurders stemmen op die manier hun rijstijl af op de aanbevolen snelheid en vermijden snel optrekken en afremmen, die veel energie vergen. Ze anticiperen op haltes door ruim van tevoren te remmen, waarbij ze remmen op de motor in plaats van de gewone rem te gebruiken. De trein benut ook de inertiekracht waar mogelijk; zo kan hij op bepaalde delen van het traject rijden zonder energie te verbruiken.
Deze manier van rijden wordt voortdurend verfijnd: voortaan ontvangen de bestuurders deze snelheidsaanbevelingen in realtime, waardoor het energieverbruik tijdens de rit nog met enkele bijkomende procenten teruggedrongen kan worden.
Terugwinnen van de bespaarde energie
Het nieuwste rollend materieel - zoals de Desiro’s en de M7-rijtuigen - is ook in staat om tijdens het remmen energie terug te winnen en die terug te sturen naar de bovenleiding, zodat andere treinen die kunnen hergebruiken. Door haar treinen te vernieuwen en te moderniseren, verbetert NMBS de energieprestaties van haar vloot aanzienlijk. Treinbestuurders bij NMBS krijgen regelmatig opleidingen in eco-driving en leren daar hoe ze zoveel mogelijk van die energie kunnen terugwinnen.
Het verbruik van stilstaande treinen verminderen
Niet alleen treinbestuurders kunnen in een trein energie besparen. Ook het personeel in de werkplaatsen draagt hiertoe bij, wanneer de treinen ‘geparkeerd’ staan. Wanneer treinen stilstaan, onder meer voor onderhoud of reiniging, ziet het personeel in de werkplaatsen erop toe dat er geen energie wordt verspild: lichten uit, deuren sluiten, verwarming uitschakelen, enzovoort.
Allemaal kleine handelingen die samen een reële impact hebben op de energiebesparing. Ook hier wordt het energieverbruik permanent opgevolgd en wordt er ingezet op voortdurende sensibilisering van het personeel.
In de kantoorgebouwen en werkplaatsen
Het vastgoedpark van NMBS vormt de tweede grootste energieverbruikspost en vertegenwoordigt 20% van het totale verbruik van de onderneming. NMBS voert energiebesparende maatregelen in binnen haar gebouwen en installaties. Ruimtes worden geoptimaliseerd en in hallen of niet-gebruikte lokalen worden verwarming en airconditioning uitgeschakeld.
NMBS zet haar optimalisatie-inspanningen voort om het aantal ruimtes waar verwarming nodig is te beperken. Op het vlak van verlichting wordt de installatie van ledverlichting voortgezet en worden de ondergrondse parkings uitgerust met adaptieve verlichting. Andere maatregelen hebben betrekking op meer specifieke apparatuur, zoals compressoren en thermostatische kranen.
Nog ambitieuzere doelstellingen voor fotovoltaïsche productie
Naast het verminderen van het verbruik, breidt NMBS ook haar productie van hernieuwbare elektriciteit uit door zonnepanelen te installeren op haar gebouwen, parkings en sites.
In 2025 produceerde NMBS bijna 8 GWh zonne-energie via 29 fotovoltaïsche installaties (met een capaciteit van 8,3 MWp). NMBS heeft haar doelstellingen voor de productie van fotovoltaïsche energie onlangs opgeschroefd en heeft nu de ambitie om de geïnstalleerde capaciteit te vervijfvoudigen tot 40 MWp tegen 2032.
Britt Monten